GAYA, "Yeryüzünün Ruhu" veya "Doğa Ana" anlamına gelmektedir. Gaya (orjinal yazılışı ile GAIA) Mitolojiden gelen bir isimdir. Hesiodos'a göre Gaia her şeyin yaratıcısı, her şeyin kendisinden meydana geldiği "toprak ana"dır; tüm tanrıların ve titanların annesidir. Khaos'tan sonra ortaya çıkan Gaia ilk önce gökyüzü Uranos'u, daha sonra Pontos'u kendisinden çıkarır, yani bir başka tabirle doğurur. Daha sonra Uranos'tan Titanları doğurur. Ancak Uranos, kendi çocukları olan titanları doğar doğmaz Gaia'nın bağrına gömer. Artık bu ağırlığı taşıyamayan Gaia, Uranos'tan olan oğlu Kronos'un yardımıyla Uranos'u öldürür ve çocuklarını özgürlüğüne kavuşturur. Daha sonra Kronos da kendi oğlu Zeus tarafından öldürülerek aynı kaderi paylaşır.

GAIA aynı zamanda, 1960'larda Nasa icin çalışan James Lovelock tarafindan, Lynn Margulis'in de yardımıyla geliştirilen bir hipotezdir. Lovelock'un 1979'da yazdığı " Gaia: a new look at life on earth" adlı kitapta, bu hipotezden ilk defa bahsederek, dünyanın aslında canlı bir organizma gibi olduğunu iddia etmiştir. Dünyadaki yaşamın adı Gaia'dır ve buna göre karalar Gaia'nın kemikleri, okyanuslar, denizler ve ırmaklar onun dolaşım sistemi, atmosfer onun solunum sistemi, üzerinde yaşayan canlılar da onun sinir sistemidir.

Kaynağını mitolojiden alan GAYA, Lovelock tarafından bir felsefe haline getirilmiş ve bu felsefe pek çok düşünür yazar ve aktiviste esin kaynağı olmuştur. Isaac Asimov, imparatorluk serisinde, içindeki canlı ve cansız tüm varlıkların ortak bir bilinci paylaştığı ve herkesin kendisinden bahsederken "ben, biz, gaia" diye bahsettiği gezegen olarak tanımlar GAIA'yı.